Murais para reflexionar

Pouca arte, moita mensaxe

Hai un tempo publicaba algunhas fotos dos murais que decoran as paredes de Bogotá, algúns desles dunha calidade incrible...

Porén, nun dos barrios pobres de Medellín atopei un muro completamente cheo de graffities que, aínda que non destacan pola calidade do debuxo, sí que invitan á reflexión e reflicten a face menos agradable deste país.

"Desprazados baixo a chuvia" - En honra de tódalas persoas que perden todo o que teñen por culpa das chuvias torrenciais que arrasan con todo.

"Nacín libre" - Sumisión da muller nunha sociedade abertamente machista.

"Homenaxe ás vítimas do conflicto" e "Sempre nos nosos corazóns" - A primeira lenda non deixa llugar a dúbidas.

"Non máis violencias sexuais" - Nada que explicar.

"Cambio minas por esperanza" - Colombia é o segundo país do mundo con máis minas antipersoas sementadas... As minas causan deceas de amputacións e mortes de inocentes cada ano nalgunhas das zonas rurais do país.

Blackhawk

Blackhawk

Ten o exército colombiano Blackhawks? Pois sí, bastantes, e en Medellín danlles bastante uso. Esta fin de semana vin unhas cantas máquinas destas sobrevoar a cidade cara ás montañas, sinal de que o conflicto segue...

Mapa da presencia de grupos armados en Colombia

Ver Grupos Armados de Colombia nun mapa máis grande

Hai uns días falaba da situación de guerra que vive Colombia no post "Colombia, país en guerra". Para ampliar un pouco a información sobre o tema, hoxe déixovos un mapa que reflicte a situación do país e amosa o territorio baixo control dos diferentes grupos armados.

En verde está o ELN (Ejército de Liberación Nacional) - Guerrilla de extrema esquerda.

En amarelo están as FARC (Fuerzas Armadas revolucionarias de Colombia) - Guerrilla, tamén de extrema esquerda. Semella que hai tempo que ámbalas dúas guerrillas deixaron atrás a loita polos ideais para adicarse a protexer e explotar as plantacións de coca.

En marrón están as BACRIM, acrónimo de "bandas criminales emergentes" acuñado polo expresidente Álvaro Uribe para referirse ó conxunto de grupos paramilitares de ultradereita.

As Bacrim son o resultado da reestructuración dos grupos paramilitares despois da desmovilización (proceso polo que os guerrilleiros ou paramilitares deixan as armas para reintegrarse na vida civil) das Autodefensas Unidas de Colombia (AUC) no 2006, anterior nome que recibía o conxunto de grupos paramilitares. A desmovilización é un tema que crea controversia no país, xa que un dos incentivos para deixar as armas é un sueldo que, hoxe por hoxe, é lixeiramente superior ó dos policías, ou algo así escoitei na radio.

As AUC naceran como unha centralización das diferentes bandas paramilitares do país, cuxa misión era combater ás guerrillas comunistas, polo que contaron en numerosas ocasións co apoio (extraoficial) de políticos e empresarios.

Actualmente as Bacrim son unha mistura entre paramilitarismo, mafias e bandas de delincuentes comúns que loitan por manter as súas cotas no tráfico de drogas e abrir un corredor entre Ecuador e Panamá que facilite o narcotráfico cos EE.UU. Ó igual que pasaba coas guerrillas, trátase máis de narcotraficantes que de idealistas. Ó fenómeno Bacrim non se lle deu importancia durante anos, permitindo que os paramilitares non desmovilizados se reestructurasen e collesen forza, pero actualmente pasou a converterse na "nova guerra nacional".

Cando nos referimos ás Bacrim falamos de diferentes grupos:

• Águilas Negras
• Autodefensas Gaitanistas de Colombia
• Los Urabeños
• Los Machos
• Los Paisas
• Renacer
• Nueva Generación
• Los Rastrojos
• Los Nevados
• La Oficina de Envigado

Nestes meses que levo no pais os máis activos son Los Urabeños, que aparte de seren coñecidos polos seus ataques, tamén destacan porque constrúen submarinos artesanais capaces de trasladar a cocaína ata os EE.UU. Outros grupos que tamén están moi activos son Las Águilas Negras e La Oficina de Envigado.

Colombia, país en guerra

Atentado en Tumaco: 11 mortos e 70 feridos

Para aqueles que estades preocupados polas noticias da última ofensiva das FARC, teño que aclarar que estes incidentes tiveron lugar moi lonxe de Bogotá (máis preto de Ecuador que da capital). De feito, Bogotá non é un dos escenarios da guerra que todavía hai neste país, que ten lugar principalmente en zonas rurais e fronteirizas, onde os grupos armados manteñen o control de amplas zonas.

Atentado en Villa Rica: 7 mortos e 35 feridos

A cocaína é a principal fonte de financiamento das guerriñas e grupos paramilitares, polo que os seus intereses están centrados nas zonas onde existen prantacións de coca, bastante alonxadas da capital. Tamén están moi concentrados nas zonas fronteirizas, que son máis seguras para estes grupos ilegais xa que o exército colombiano non pode bombardear territorio ecuatoriano, peruano, brasileiro, panameño ou venezolano. Hai uns anos bombardearon sobre este país, feito polo que estiveron a piques de entrar en guerra, así que non creo que lles queden moitas ganas de volver a facelo...

Un pouco de historia resumida: o xermolo do conflicto armado actual foi un feito ocorrido nada menos que en 1948. Neste ano foi asasinado no centro de Bogotá Jorge Eliecer Gatián, un disidente do Partido Liberal. Inmediatamente xurdiron disturbios por toda a cidade dando lugar ó chamado Bogotazo. Estes disturbios espalláronse por todo o país dando paso a un período da historia colombiana coñecido como La Violencia (1948-1953).

Por mor desta inestabilidade foron xurdindo as primeiras guerriñas de esquerdas e, dada a incapacidade do exército estatal para acabar con eles, foron aparecendo grupos armados de extrema dereita ou paramilitares. Conformouse así un triángulo de bandos confrontados: exército regular, guerriñas e grupos paramilitares.

Timochenko, actual comandante das FARC

A guerra custa cartos, polo que o tráfico de drogas entrou en xogo como factor fundamental de financiamento. Co tempo acabaron por difuminarse os ideais que enfrontaban ós diferentes bandos para reducirse a unha guerra polo control do narcotráfico, que é o que semella actualmente.

Esta é a realidade que aínda se vive en Colombia, por máis que ás veces prefiramos mirar cara outro lado.